Landgoed Duinbeek – Verzameling buitenplaatsen

6 minuten leestijd

Landgoed Duinbeek is met haar 65 hectare een van de grootste landgoederen van Zeeland. Het ligt in de bosrijke binnenduinrandzone ten noordwesten van Oostkapelle. Het landgoed bestaat uit twee naast elkaar gelegen historische buitenplaatsen, Duinbeek en Berkenbosch met hun imposante landhuizen, die vier eeuwen lang dezelfde eigenaar hebben gehad. Ook de voormalige buitenplaats Eikenoord, gesticht in het Overbos van de buitenplaats Duinbeek, is onderdeel van het landgoed. Landgoed Duinbeek bestaat grotendeels uit parkbossen en ligt in buitenplaatsenzone De Manteling van Walcheren.

Kasteel Duinbeek – Van ministaatje naar buitenplaats

Duinbeek wordt voor het eerst genoemd in 1350. In dat jaar droeg de heer van Veere het toenmalige kasteel Duinbeek op aan de graaf van Zeeland. Deze schonk het in erfleen aan hem terug, verrijkt met de status van vrije hoge heerlijkheid. Alhoewel de heerlijkheid Duinbeek rondom het toenmalige kasteel slecht zo’n 1,5 hectare groot was, was het met deze status een vrijland waar de vrijheer van Duinbeek het voor het zeggen had. Hij sprak er recht en kon er zelfs de doodstraf opleggen. Echter, aangezien de heerlijkheid beperkt was tot de vrijheer en zijn gezin en wat personeel, stelde dit niet al te veel voor. Kasteel en heerlijkheid bleven daarna nog twee eeuwen in het bezit van de heren van Veere, die het als jachthuis gebruikten.

Tijdens de Tachtigjarige oorlog werd kasteel Duinbeek in 1572 door een bende rondtrekkende Geuzen geplunderd en in brand gestoken. De Staten van Zeeland werden eigenaar van de kasteelruïne en lieten hem afbreken en de stenen per opbod verkopen. Alleen het kleine landgoed, niet veel meer dan een akker met daarin een omgracht kasteeleiland, en de heerlijke rechten bleven over. In 1715 was deze akker met de omgrachte kasteelplaats Duinbeek, inclusief de aantrekkelijke titel van vrijheer, in bezit gekomen van Abraham Duvelaer, burgemeester van Middelburg. Hij breidde het landgoed uit, waaronder met delen van het aangrenzende landgoed Berkenbosch. Op en rondom het lege kasteelterrein liet hij een fraaie buitenplaats aanleggen dat hij als zomerverblijf gebruikte.

Restanten Formele tuinaanleg Landgoed Duinbeek

Buitenplaats Berkenbosch – Uitbreiding van landgoed Duinbeek

Berkenbosch ligt in de binnenduinrand en wordt in 1644 voor het eerst genoemd als een hofstede met bos, land en plantage. Het is dan eigendom van Jacob Boreel die toen ook eigenaar was van Duinbeek. Al in de vroege middeleeuwen werd er in de binnenduinrand met haar oude duinen die relatief vlak en hooggelegen zijn in vergelijking met de aangrenzende gebieden met reliëfrijke jonge duinen en kwelders, gewoond. Er lagen akkers waar boekweit werd verbouwd, die het goed doet op arme gronden, en het vee graasde er op de uitgestrekte droge duingraslanden, ook wel vroongronden genaamd. Landgoed Duinbeek omvat in het noorden dan ook de duinen en een strook strand van het voormalige landgoed Berkenbosch met daarin uitgestrekte duingraslanden die al eeuwenlang, en ook tegenwoordig nog, door koeien begraasd worden.

Koeien.Duingraslanden.Berkenbosch

Bovendien is Berkenbosch door haar ligging in de hogere binnenduinrandzone gevrijwaard gebleven van overstromingen tijdens de inundatie van Walchteren, en de schadelijke werking van het (zoute) water op de vegetatie. Hierdoor zijn er nog steeds een groot aantal monumentale bomen, hakhoutbomen en heesters, van ca. 100-200 jaar oud op het landgoed aanwezig. De door de harde zeewind grillig gevormde bomen prikkelen de fantasie en zijn onderwerp geweest van menig kunstschilder, waaronder Piet Mondriaan.

Rond 1700 werd er op de landerijen van deze hofstede een landhuis met een tuin en parkbos in formele stijl aangelegd. In 1793 koopt Gerard Meyners, lid van het Hof van Vlaanderen te Middelburg en sinds 1777 eigenaar was van Duinbeek, Berkenbosch. Gerard laat huis en tuin van de buitenplaats Berkenbosch moderniseren. In de geometrisch aangelegde tuin en park werden buiten het assenstelsel slingerpaden aangelegd, in lijn met de op dat moment in zwang zijnde landschappelijke stijl. Ook werden enkele wandelpaden tussen beide buitenplaatsen op elkaar aangesloten en werden een paar rechte lanen omgevormd tot slingerende paden.

Ook tegenwoordig bevatten de tuin en park van buitenplaats Berkenbosch nog allerlei, zeer goed bewaard gebleven overblijfselen van formele tuinelementen. Er bevinden zich diverse rechte lanen, inclusief restanten van een ganzenvoet, langgerekte vijvers en een centraal gelegen ronde waterkom. Deze zijn een zeldzaam relict van de formele tuinen die op de andere Zeeuwse buitenplaatsen grotendeels verdwenen zijn.

Landhuis.Berkenbosch

Vermogende Middelburgers voorkomen de sloop van de buitenplaatsen

In de laatste decennia van de achttiende eeuw raakten als gevolg van de sterk verarmende Zeeuwse elite veel Walcherse buitenplaatsen in verval en werden gesloopt. De buitenplaatsen op landgoed Duinbeek hielden het iets langer uit, maar in 1895 werden ook de in verval geraakte buitenplaatsen Duinbeek en Berkenbosch geveild. Ze werden gekocht door een groep van vijftien kapitaalkrachtige inwoners van Middelburg, om te voorkomen dat de ze werden gesloopt.

In eerste instantie was het plan van de nieuwe eigenaren om ze door te verkopen aan partijen die de buitenplaatsen in hun volle glorie wilden herstellen. Er werd echter geen geschikte nieuwe eigenaar gevonden. Daarom richten deze vermogende lieden in 1896 de Duinbeek NV op met als doel om deze twee buitenplaatsen in stand te houden. Beide buitens kregen een opknapbeurt en werden verhuurd en worden tot op heden particulier bewoond.

Goudvissenkom.Berkenbosch

In 1917 werd tevens de buitenplaats Eikenoord door Duinbeek NV aangekocht. Eikenoord was in 1857 aangelegd in het Overbos van Duinbeek, een parkbos in het verlengde van de oprijlaan naar huis Duinbeek aan de overzijde van de Duinbeekseweg. In de Tweede Wereldoorlog werd het huis Eikenoord vernield. De bijbehorende koetshuis en andere opstallen werden na de oorlog gesloopt, maar het terrein van het Overbos maakt nog altijd onderdeel uit van landgoed Duinbeek. Voor Duinbeek NV werd het na de Tweede Wereldoorlog echter steeds moeilijker om het landgoed rendabel te houden. Daarom werd het in 1971 overgedragen aan Staatsbosbeheer.

verrekijker

Bezienswaardigheden op Landgoed Duinbeek

  • Landgoed Duinbeek (Duinbeekseweg 19-29, Oostkapelle). Dit NSW-Landgoed Duinbeek is grotendeels opengesteld voor het publiek, behalve de directe omgeving van de particulier bewoonde landhuizen. Op het landgoed bevinden zich;
    • Historische Buitenplaats Duinbeek met;
      • Huis Duinbeek (Duinbeekseweg 19). Omgracht blokvormig huis gebouwd in classicistische stijl uit rond 1720. Centraal op huis bevind zich een imposante achtkantige, met leien beklede, (uitkijk-)toren. Achter het landhuis bevind zich op het kasteeleiland een omhaagd gazon. — Duinbeek | Vakantie op een buitenplaats aan de Zeeuwse kust (duinbeekzeeland.nl)
      • Bijgebouwen buitenplaats Duinbeek aan het voorplein:
        • Koetsierswoning (Duinbeekseweg 17). L-vormig gebouw van gele bakstenen met dubbele inrijdeuren aan het voorplein.
        • Bouwhuis/tuinderswoning (Duinbeekseweg 21). L-vormig achttiende-eeuws gebouw met haaks op het woonhuis stenen woonhuis een aangebouwde zwart geschilderde houten schuur met daarboven een hooizolder. Aan de voorzijde is naast het woongedeelte een kleine voormalige oranjerie herkenbaar aan de grote vensters. Naast de woning bevinden zich een;
          • Bakkeet (achter de tuinderswoning) Achttiende eeuws gebouwtje herkenbaar aan de schoorsteen.
          • Varkenshok (noordwestelijk van de tuinderswoning) uit de achttiende-eeuw.
      • Tuinen en Park buitenplaats Duinbeek. Rondom de rechthoekige omgrachte kasteelplaats bevind zich een kleine tuin in landschapsstijl, met deels tot slingervijver vergraven kasteelgracht en slingerpaden. Het bospark is in het voorjaar zeer rijk aan stinzenplanten zoals sneeuwklokjes, sterhyacinten en narcissen maar in het bijzonder sleutelbloemen of primulas in geel, wit en donkerroze. In het park en tuin bevinden zich ook nog enkele restanten van de eerdere formele tuinaanleg;
        • Oprijlaan. Korte oprijlaan met laanbeplanting.
        • Huisplaats. Vierkante omgrachte kasteelplaats.
        • Lanen. Rechte bomenlanen van de Duinbeekseweg en de Groeneweg.
        • Zichtas gevormd door de korte oprijlaan, die zich achter het huis voortzet over het taps-toelopende gazon en tussen de bomen van het parkbos.
        • Voorplein met centraal een rond perk.
    • Historische Buitenplaats Berkenbosch met;
      • Huis Berkenbosch (Duinbeekseweg 25-27). Gepleisterd neoclassicistisch landhuis gebouwd in 1862 op een lichte verhoging.
      • Bijgebouwen buitenplaats Berkenbosch;
        • Boerderij Klein Berkenbosch (Duinbeekseweg 7). Historische boerderij uit 1691 die oorspronkelijk de oranjerie van Berkenbosch was.
        • Stalgebouw (Duinbeekseweg 29). Rechthoekig gebouw met twee dubbele staldeuren
        • Dienstwoning (Duinbeekseweg 29a).
      • Tuinen en Park buitenplaats Berkenbosch. Het bospark is in het voorjaar zeer rijk aan stinzenplanten zoals sneeuwklokjes en sleutelbloemen maar in het bijzonder een zee aan narcissen. Tuinen en park op landgoed Berkenbosch bevatten nog een bijzonder groot aantal restanten van de eerdere formele tuinaanleg op de buitenplaats.
        • Restanten van de achtiende-eeuwse formele tuinaanleg;
          • Lanen. Het park wordt omsloten door rechte bomenlanen: de Noord- en Zuidlaan en diverse dwarslanen die de Noord- en Zuidlaan met elkaar verbinden. Direct noordelijk van de Noordlaan ligt een strook duinbos.
          • Langgerekte vijvers. Twee langgerekte, evenwijdige, vijvers met recht omgezette uiteinden die elkaars spiegelbeeld vormen. Deze vijvers liggen aan beide zijden van de hoofdas achter het landhuis, die loopt in de lengterichting van het landgoed. Tussen deze twee grote langgerekte vijvers en het landhuis liggen, iets verder van de hoofdas af, nog twee kleine langgerekte vijvers.
          • Ronde Waterkom of Goudvissenkom. Ronde vijver aan de westzijde van de buitenplaats centraal gelegen op het kruispunt van de hoofdas ([voormalige] zichtas) en een dwarslaan tussen de Noord- en Zuidlaan.
          • Ganzenvoet. Diagonale lanen met als beginpunt de locatie van het eerdere landhuis. Twee divergerende lanen en de in het verleden rechte laan (tegenwoordig een slingerpad) tussen de langgerekte vijvers naar de ronde waterkom.
          • Stenen Tafel (aan de Noordlaan), een veelvuldig gerepareerde achthoekige picknicktafel, achttiende-eeuwse folly, omringd door een taxushaag.
        • Landschappelijke tuinelementen, slingerpaden;
          • Ten noorden van de rechte Noordlaan is rond 1800 een slingerpad aangelegd.
          • Vanaf de ronde vijver/het begin van de divergerende lanen loopt een slingerpad tussen de twee grote langgerekte vijvers door.
    • Buitenplaats Eikenoord (Duinbeekseweg tegenover no. 10). Verwilderd parkbos van de verdwenen buitenplaats gesticht in het Overbos van buitenplaats Duinbeek. Dit bospark is in het voorjaar zeer rijk aan stinzenplanten zoals sneeuwklokjes, sleutelbloemen en narcissen.
bike

Activiteiten op Landgoed Duinbeek

Eten en drinken

Eten & drinken bij Landgoed Duinbeek

In de dorpskern van Oostkapelle, langs de weg van Oostkappelle naar het strand (Duinweg) en op het strand zijn diverse restaurants en strandpaviljoens.

Overnachten

Overnachten bij Landgoed Duinbeek

  • Hotels
    • In het naastgelegen dorp Oostkapelle staan diverse hotels.
  • B&B‘s
    • In de naastgelegen dorp Oostkapelle zijn diverse B&B’s.
  • Camping

Landschap & Natuur

Landgoed Duinbeek bestaat grotendeels uit parkbossen, die in het voorjaar zeer rijk zijn aan stinzenplanten, en voor ongeveer eenderde uit natuur met duinen, duingraslanden, duinbossen en strand. Het ligt in de duinen in Natura 2000 gebied De Manteling van Walcheren. Het landgoed grenst in het westen aan landgoed Kasteel Westhove. Het afwisselende parkbos- en duinlandschap zorgt voor een enorme rijkdom aan planten en dieren.