De schoonheid van een stad wordt in hoge mate bepaald door haar historische stadskern. Veel Nederlandse steden bezitten nog altijd zo’n fraai historisch centrum, waarvan UNESCO werelderfgoed de grachtengordel van Amsterdam de bekendste is. Maar Nederland kent nog tientallen andere steden met een mooie historische stadskern.
De stadskern is bijna altijd het oudste deel van de stad. Hier lieten rijke kooplieden en de politieke elite al vroeg imposante panden bouwen. Het waren statussymbolen waarmee ze de rest van de stedelijke elite wilden imponeren. Maar ook de rijke Nederlandse steden zelf droegen hun steentje bij aan het ontstaan van de schitterende historische stadskernen. Stadsbesturen wilden dat hun stad andere steden zou overschaduwen, en lieten daarom prachtige publieke gebouwen, zoals stadhuizen, waaggebouwen en stadspoorten bouwen.
Gelukkig zijn veel van deze fraaie historische gebouwen in de stadskernen van oude steden bewaard gebleven. Dit komt mede doordat veel van deze gebouwen beschermd werden als monument, en de totale historische stadskern als beschermd stadsgezicht. Van deze mooie historische steden, heeft de stadskern van Elburg met afstand de hoogste monumentendichtheid, gevolgd door die van Dordrecht en Zierikzee.
Met het grote aantal steden in Nederland met een mooie historische stadskern, heeft de stadsontdekker een luxe probleem; hoe selecteer je uit al deze fraaie steden de mooiste voor een uitje? Elke lokale toeristenorganisatie vind zijn of haar stad, ik zou bijna zeggen natuurlijk, de mooiste. Maar gelukkig is er ook een min-of-meer onafhankelijke manier om dit te beoordelen, namelijk aan de hand van de monumentendichtheid in de historische binnenstad;
Top 10 – Mooiste historische steden van Nederland
- Elburg (3.578).
- Dordrecht (2.331).
- Zierikzee (2.165).
- Amsterdam (2.158).
- Leiden (2.140).
- Gouda (2.102).
- Utrecht (2.010).
- Kampen (1.967).
- Bergen op Zoom (1.965).
- Middelburg (1.886).
De mooiste grotere historische steden van Nederland zijn gerangschikt op hun monumentendichtheid (aantal /100 hectare landoppervlak) in hun historische stadskern (het gebied binnen de – voormalige – stads- of vestinggracht). Grotere steden zijn woonplaatsen met (i) historische stadsrechten, (ii) meer dan 10.000 inwoners in de woonkern, en (iii) minimaal 250 rijksmonumenten in de binnenstad.
De historische binnenstad van de steden op deze ranglijsten hebben allen de status van beschermd stadsgezicht. Daarnaast zijn de mooiste historische steden van Nederland allemaal grotere steden.
Hierbij zijn Elburg en Zierikzee de kleinste steden op deze ranglijst, met elk rond de 12.000 inwoners. Voor eenieder die meer van de unieke charme van kleine steden houdt, de mooiste onder hen vind je op de ranglijst met de mooiste historische stadjes van Nederland.
