Historische woonplaatsen oefenen een grote aantrekkingskracht op ons uit. Deze sfeervolle dorpen en steden tonen het authentieke Nederland, en geven je het gevoel dat je eeuwen terug gaat, naar gelukkiger tijden toen het leven nog ongecompliceerd was. Historische woonplaatsen laten zien waar we vandaan komen, en geven een gevoel van vertrouwdheid in een snel veranderende samenleving.
Gelukkig hebben we in Nederland nog vele van dergelijke charmante dorpen en steden. De monumentendichtheid is een goede maat om de mooiste historische woonplaatsen te rangschikken. Van de woonplaatsen met de hoogste monumentendichtheid, steekt het vestingstadje Elburg met kop en schouders uit boven de andere Nederlandse dorpen en steden. En als je inzoomt op de dorpen met de hoogste monumentendichtheid, wordt de ranglijst aangevoerd door De Rijp, en Buren is het mooiste kleine stadje van Nederland.
De mooiste historische woonplaatsen van Nederland
Nederland heeft kent nog honderden mooie historische woonplaatsen. Zo kent het een krappe 500 beschermde stads- en dorpsgezichten die een gebied in een dorp of stad beschermen met een bijzonder cultuurhistorisch karakter. Daarnaast kent Nederland ruim 100.000 rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten. Dit zijn gebouwen en bouwwerken die vanwege hun schoonheid of anderszins belangrijk zijn. Wanneer meerdere monumenten bij elkaar staan, zijn ze in staat om een historische sfeer te creëren die doet denken aan de ‘gelukkiger’ tijden van weleer. Maar niet elke woonplaats kent evenveel monumenten. En bovendien is voor het creëren van een historische sfeer niet zozeer het aantal monumenten van belang, maar of ze bij elkaar staan.
Daarom is de monumentendichtheid (aantal/oppervlakte) in de oude woonkern van een dorp of stad een goede maat om de mooiste historische dorpen en steden van Nederland te rangschikken. De historische woonkernen van woonplaatsen met de hoogste monumentendichtheid hebben bovendien bijna altijd de status van een beschermd stads- of dorpsgezicht.
Top 10 – Historische woonplaatsen met de hoogste monumentendichtheid van Nederland
- Elburg (3.578). Zuiderzeestadje in Gelderland
- Dordrecht (2.331). Oude Handelsstad in Zuid-Holland.
- Zierikzee (2.165). Middeleeuwse handelsstad in Zeeland.
- Amsterdam (2.158). Centrum van de Gouden Eeuw.
- Leiden (2.140). Stad in Zuid-Holland.
- Gouda (2.102). Historische tolstad in Zuid-Holland.
- Sommelsdijk (2.055). voorstraatdorp op Goeree-Overflakkee in Zuid-Holland.
- De Rijp (2.011). Handelscentrum op voormalig eiland in de provincie Noord-Holland.
- Utrecht (2.010). Eén van de oudste steden van Nederland.
- Kampen (1.967). Hanzestad aan de IJssel in Overijssel.
De mooiste historische woonplaatsen van Nederland zijn gerangschikt op de monumentendichtheid (aantal/100 hectare landoppervlak) in de historische woonkern van de woonplaats. Historische woonplaatsen zijn dorpen en steden waarvan de historische woonkern erkend is als beschermd stads- of dorpsgezicht.
Wat opvalt aan deze ranglijst, is dat hij bijna volledig bestaat uit grotere historische steden, en dat in deze top 10 slechts twee dorpen staan; Sommelsdijk en De Rijp. Maar wat mooi is, is heel persoonlijk. Om twee uitersten te noemen; voor de één fungeren monumenten als een sfeer-verhogend decor in de grote bruisende stad, terwijl de ander meer van rustige kleine dorpjes in het buitengebied houdt.
Wil je weten over de mooiste grotere historische steden (>10.000 inwoners) van Nederland? Lees dan dit artikel van DiscoverNL. En wil je meer weten over de mooiste historische dorpen of kleine steden van Nederland, lees dan verder.
De mooiste historische dorpen van Nederland
Omdat de rust en authenticiteit van dorpen een unieke sfeer opleveren, en de ranglijst van de mooiste historische woonplaatsen van Nederland slechts twee dorpen bevat, staan in onderstaande ranglijst de 10 mooiste historische dorpen van Nederland;
Top 10 – Historische dorpen met de hoogste monumentendichtheid van Nederland
- De Rijp (2.011). Handelscentrum op het voormalig Schermereiland in Noord-Holland.
- Velsen-Zuid (1.939). Voorzieningencentrum voor de omliggende buitenplaatsen in de binnenduinrand van Noord-Holland.
- Linschoten (1.929). Vaardorp aan het riviertje de Lange Linschoten in de provincie Utrecht.
- Middelharnis – Sommelsdijk (1.712). Dubbeldorp met twee historische woonkernen op Goeree-Overflakkee in Zuid-Holland.
- Wassenaar (1.360). Dorp met in haar buitengebied de meeste historische buitenplaatsen van Nederland.
- Kloetinge (1.222). Aan Goes vastgegroeid kerkdorpje op het voormalige eiland Zuid-Beveland in Zeeland.
- Maarssen (1.068). Buitenplaatsencentrum langs de Utrechtse Vecht.
- Nes (900). Centraal op Ameland gelegen voormalige hoofdplaats van dit Waddeneiland.
- Marken (869). Vissersdorp dat bestaat uit vijf, deels in elkaar overlopende dorpskernen op verschillende terpen, op het voormalige Zuiderzee-eiland Marken in Noord-Holland.
- Kockengen (788). Ontginningsdorp in het Groene Hart in de provincie Utrecht.
De mooiste historische dorpen van Nederland zijn gerangschikt op de monumentendichtheid (aantal/100 hectare landoppervlak) in de historische dorpskern van het dorp. Historische dorpen zijn plaatsen zonder historische stadsrechten, en met minder dan 10.000 inwoners, waarvan de historische woonkern erkend is als beschermd dorpsgezicht.
De mooiste historische stadjes van Nederland
Naast de grotere historische steden, die de ranglijst mooiste historische woonplaatsen van Nederland domineren, heeft Nederland ook nog vele mooie kleine historische steden (<5.000 inwoners), met een stadskern met een hoge monumentendichtheid. Wat deze rustige stadjes extra bijzonder maakt is dat ze veelal zowel stedelijke als dorpse elementen bevatten en daardoor een heel eigen sfeer uitademen;
Top 10 – Historische stadjes met de hoogste monumentendichtheid van Nederland
- Buren (1.908). Deels ommuurd stadje in de Betuwe.
- Goedereede (1.744). Verzande havenstad in Zuid-Holland.
- Thorn (1.118). Hoofdstad van het voormalige vorstendom Thorn in Limburg.
- Ameide (973). Handelsstadje aan de Lek in de provincie Utrecht.
- Ravenstein (944). Vestingstadje aan de Maas in Noord-Brabant.
- Sint Anna ter Muiden (767). Verschrompelde handelsstad in Zeeuws Vlaanderen, dat met haar 45 inwoners één van de kleinste steden van Nederland is.
- Batenburg (660). Kasteelstadje aan de Maas in Gelderland.
- Heusden (658). Vestingstadje aan de Maas in Noord-Brabant, en de op één na de mooiste vestingstad van Nederland.
- Nieuwpoort (653). Vestingstadje aan de Lek in Zuid-Holland.
- Blokzijl (633). Vestingstadje in Overijssel, en de op één na de kleinste vestingstad van Nederland.
De mooiste historische stadjes van Nederland zijn gerangschikt op de monumentendichtheid (aantal/100 hectare landoppervlak) in de historische stadskern van het stadje. Historische wstadjes zijn plaatsen met historische stadsrechten en minder dan 5.000 inwoners waarvan de historische woonkern erkend is als beschermd stads- of stadsgezicht.
De mooiste historische dorpen en steden per provincie
